بخش پنجم دانش نامۀ جنگندۀ F-14 TOMCAT
بخش 5 : نبردهای مهم تامکت در جهان

1981، ساقط شدن دو فروند سوخو 22 لیبیایی توسط تامكت های USN
در اوایل دهه هشتاد میلادی، كشور لیبی مشكلاتی را در زمینه مرزهای آبی بین المللی ایجاد كرده بود. بنا بر قوانین بین المللی، كشورهای ساحلی حق دارند تا دو مایل حاشیه دریا را جزو مرزهای خود به شمار آورند در حالی كه كشور لیبی این قانون را قبول نداشته و تا 12 مایل آن طرف تر از مرزهای خشكی خود، دریا را جزو مرز های كشورش می دانست. نیروی دریایی آمریكا در نقش نیروی پلیس بین المللی روزانه گشت هایی را بر فراز حریم هوایی بین المللی كه از آن سو لیبی جزو مرزهای خود می دانست انجام می داد كه اكثر این پرواز به درگیری های مانوری بین جنگنده های روسی لیبی و جنگنده های آمریكایی می انجامید. صبح نوزدهم آگوست سال 1981 بود. دو فروند F-14A از ناو هواپیمابر نیمیتز برخاسته و به قصد انجام ماموریت گشت هوایی یا CAP در حال پرواز بودند كه هواپیمای پیش اخطار آواكس E-2 آن ها را از وجود دو فروند سوخو 22 فیتر در منطقه آگاه كرد كه مستقیماً به سمت تامكت ها در حال حركت بودند. با نزدیك شدن سوخوها به هواپیماهای تامكت، آتشی از زیر بال هواپیمای سوخو 22 لیدر پیدا شد كه بعد ها معلوم شد كه این آتش مربوط به روشن شدن موشك AA-2 آتول بوده كه به سمت اولین تامكت شلیك شده بود. این موشك به تامكت ها برخورد نكرد و با این اتفاق، چون به سمت تامكت ها شلیك شده بود خلبان ها می توانستند به سوخو 22 های لیبی شلیك نمایند. پس خلبان لیدر تامكت مسیر خود را به سمت سوخو 22 وینگ من تغییر داد و با رها شدن از اشعه مستقیم آفتاب صبحگاهی كه چشم فرمانده تامكت را آزار می داد، یك فروند موشك سایدوایندر از بال تامكت جدا شده و مستقیماً به درون اگزوز موتور سوخو 22 رفت و از قسمت كابین به بعد سوخو به طور كلی منهدم شد اما خلبان با موفقیت از هواپیمای نیمه سوخته خود اجكت كرد. دومین فروند سوخو 22 هم با شلیكی عالی به سرنوشت سوخو 22 دیگر دچار شد و بدین ترتیب بار دیگر برتری تامكت اثبات گردید.و اما چگونگی سرنگون شدن دو فروند سوخویSU-22 لیبیایی توسط F-14:در این ماجرای واقعی، چگونگی سرنگون شدن دو سوخوی 22 لیبیایی که توسط دو فروند F-14آمریکایی بر فراز دریای مدیترانه نابود شدند، نقل می گردد:
"روزی از روزهای تقریباً خوب بهاری بود. من (مک زینسکی) و فرمانده مان (کاپیتان کلیمن) برای یک پرواز گشتی از ناو برخاسته بودیم. پس از چند دقیقه در هواپیماهایمان در حال کروز (گشت زنی) بودیم که به ما خبر دادند دو فروند هواپیمای سوخوی 22 لیبیایی به حریم پروازی ما برای بار چندم تجاوز کرده اند.از موقعیت فرماندهی (ناو)، مکان این دو هواپیمای متخاصم به ما اعلام گشته و از ما خواسته شد تا به آن موقعیت پرواز کنیم و رفتار آنها را زیر نظر داشته باشیم تا دستور نهایی به ما داده شود. پس از چندی، در موقعیت مذکور و در پشت سر هواپیماهای سوخو(ساعت6 آنها) قرار گرفتیم. فرمانده کلیمن به من اعلام داشت که می خواهد به دنبال هواپیمای لیدر برود و از من خواست که هواپیمای وینگ من (هواپیمای دوم) را دنبال کنم. فرمانده از من جدا شد و من هم به دنبال وینگ من رفتم. در حالی که فرمانده و هواپیمای سوخوی لیدر با هم درگیر بودند، در یک لحظه هواپیمای دشمن در موقعیت پشت هواپیمای فرمانده کلیمن (ساعت 6) قرار گرفت و به سرعت آتشی از بال چپ هواپیما برخاست که نشانه شلیک او به سوی فرمانده بود.در چنین شرایطی،در دو حالت اجازه شلیک به دشمن را داشتیم: فرمانده از ما بخواهد شلیک کنیم، یا اینکه به ما شلیک شود؛که ما شرایط دوم را داشتیم. هواپیماهای F-14 به قدرت مانور بالا مشهورند، و با همین ویژگی فرمانده توانست با یک مانور سریع و سنگین از چنگ موشک رهایی یافته و با یک مانور لوپ در پشت سر هواپیمای سوخو قرار گیرد. فرمانده موشک ساید وایندر خود را مسلح کرده و شلیک نمود که در نتیجه آن، بال راست سوخو کنده شده و هواپیما آتش گرفت و خلبان آن به سرعت بیرون پرید.حال نوبت من بود که بار دیگر توانایی F-14 را به نمایش بگذارم. با انجام چند مانور بسیار توانمندانه، که البته سوخوی وینگ من از آن محروم بود، پشت سر آن قرار گرفتم در این حالت دید من به شدت کاهش یافته بود، چرا که هواپیمای سوخو مستقیماً به سمت خورشید پرواز می کرد. البته فکر نمی کنم که این کار عمدی بوده باشد اما در هر حال، من در موقعیت شلیک قرار گرفته و موشک سایدوایندر (حرارتی) خود را مسلح کردم.بعد شنیدن صدای بوق کوتاهی، که نشانه آمادگی موشک بود، موشک را از پایلون A به سمت سوخوی لیبیایی شلیک کردم. پس چند ثانیه، موشک درست به لوله اگزوز وی رفت و از بالهای آن به بعد، همه هواپیما در آتش سوخت. برای اینکه از برخورد قطعات متلاشی شده سوخو به هواپیمای خودم جلوگیری کنم، با یک صعود بسیار سنگین به سمت بالا، که در نتیجه آن 6 جی فشار اعمال شد، مقداری صعود کردم و بعد هواپیما را به حالت رل معکوس در آوردم تا بتوانم هواپیمای منفجر شده را تماشا کنم. در این شرایط بود که دیدم خلبان سوخو بیرون پرید ولی ندیدم چتر آن باز بشود. البته فکر کنم چترهای آن مانند چترهایی آمریکایی ارتفاع سنج داشته که پس از رسیدن به ارتفاع مناسب باز می شود. پس از رسیدن خبر به ناو، مرکز فرماندهی غرق در خوشحالی بود. من خودم را برای فرود آماده کردم و در نتیجه توانستم در دفعه اول قلاب عقب هواپیما (هوک)را با کابل ها درگیر کرده و روی ناو متوقف شوم.اما فرمانده بار اول که روی ناو فرود آمد قلاب ها را رد کرد و بولتر شد (حالتی که خلبان باید بلافاصله بعد از فرود ناموفق خود و عدم درگیری قلاب با کابل ها، مجدداً گاز را تا انتها باز کرده و بر می خیزد و دوباره باز گشته (GO AROUND) و فرود می آید)فرمانده بار دیگر روی ناو فرود آمده و دوباره بولتر شد که دو بولتر در تاریخچه پروازی کاپیتان وجود نداشت اما بار سوم هر سه کابل را با قلاب درگیر کرد که به معنای یک فرود بدون نقص بود. یکی از هواپیماهای F-14که بعد از ما برخاسته بود، با سرعتی بالغ بر 700 کیلومتر بر ساعت از کنار ناو رد شد تمام (FLARE) فلرهایش را (گوی های آتشینی که هواپیماها برای رهایی و فریب موشک های حرارتی رها می کنند) را به یک باره رها کرد که به یک آتش بازی تمام عیار می ماند.بعد از پیاده شدن از هواپیما هم به عنوان یادگاری سیم هایی را که بعد از شلیک سایدوایندر به جا می ماند به ما دادند و عکس دو سوخو را روی دم هواپیماهایمان کشیدند تا همه بفهمند که این دو هواپیما آنان را از عرصه آسمان بدر کردند."

1983، نبرد بر فراز لبنان و درگیری با میگ ها و موشك های SAM
در اواخر سال 1983، نیروهای حافظ صلح آمریكا در منطقه لبنان، كشوری كه درگیر جنگ های داخلی است، مورد تهدید حملات نیروهای گروه های نظامی لبنان و نیروهای سوریه قرار گرفتند. در نتیجه این حملات، اسكادران های VF-11 و VF-31 از روی ناو هواپیمابر جان اف كندی به انجام عملیات پرداختند. در طی این عملیات، هواپیماهای تامكت به شدت مورد تهاجم موشك های زمین به هوای SAM و موشك های هوا به هوای AAA قرار گرفتند، هر چند كه هیچ از آن ها به تامكت ها برخورد نكرد. یكی از خلبانان اسكادران VF-11 می گوید: در یكی از پروازهای خود بر فراز لبنان كه در اصل ماموریت شناسایی به وسیله سیستم TARPS بود، به طور همزمان رادار تامكت من بر روی هشت هواپیمای میگ قفل نمود، اما میگ ها با انجام مانورهای سپلیت اس مانع از قفل صحیح و شلیك می شدند، هر چند كه نهایتاً هواپیماهای دشمن به سمت سوریه عقب نشینی كردند. در این عملیات هیچ هواپیمای تامكتی ساقط نشده و حتی آسیبی به آن ها نرسید، در حالی كه در حملات بعدی دو هواپیمای A-6 و A-7 سرنگون شدند.

1985، نجات هواپیمای مسافربری از بند ربایندگان توسط تامكت ها
در سال 1985، هواپیمای مسافربری متعلق به خطوط هوایی مصر در پرواز مصر به لیبی توسط هواپیما ربایان سازمان آزادی بخش فلسطین برای در فشار گذاشتن دولت اسرائیل به منظور آزادی زندانیان سیاسی ربوده شد. به منظور آزادی هواپیمای مسافربری از بند ربایندگان، هفت هواپیمای F-14 تامكت مامور رهگیری هواپیمای بوئینگ 737 شدند كه سه فروند از این هواپیما ها برای دفع خطر احتمالی تهاجم هواپیماهای لیبیایی در نظر گرفته شدند. یك هواپیمای پیش اخطار E-2 از قبل موقعیت دقیق هواپیمای قربانی را مشخص كرده و تامكت ها را بدان سمت هدایت نمود. هواپیماهای تامكت در شرایط سخت پرواز شبانه و سكوت كامل رادیویی و همچنین در حالتی كه تمام چراغ های بیرونی هواپیماها خاموش شده بود، به بوئینگ 737 قربانی نزدیك شدند. هواپیماهای F-14 به گونه ای جالب در جلو، عقب و طرفین هواپیمای بوئینگ 737 قرار گرفتند و پس از ثبات موقعیت، تامكت ها تمام چراغ های خود را روشن كرده و ارتباط رادیویی خود را با خلبان بوئینگ 737 برقرار نمودند. هواپیمای تروریست ها به شیوه ای بسیار غافلگیر كننده رهگیری شده و تا فرودگاهی در ایتالیا اسكورت شد. پس از فرود، گروه های پلیس هواپیما را احاطه كرده و تروریست ها را با موفقیت دستگیر نمودند.

1989، ساقط شدن دو فروند میگ 23 لیبیایی توسط تامكت های USN
روز چهارم ژانویه سال 1989، بار دیگر نیروی هوایی لیبی مغلوب نیروی دریایی آمریكا شد. دو فروند F-14 تامكت كه از ناو هواپیمابر جان اف كندی برخاسته بودند، بار دیگر در حریم بین المللی هواپیماهای لیبیایی را مشاهده كردند. یك روال كاملاً معمولی این بود كه همانند اكثر اوقات رادار قدرتمند AN/AWG-9 هواپیماهای تامكت روی هواپیمای دشمن قفل می شد تا هواپیماهای دشمن از وجود قفل راداری آگاه شده و امكان بازگشت بدون درگیری برای آن ها به وجود می آمد. معمولاً همین اقدام برای دور كردن هواپیماهای دشمن كافی بود، چرا كه صدای قفل رادار مسلح AWG-9 به اندازه كافی ترسناك است كه هواپیماهای نسل سوم روسی را بترساند. اما انگار این بار خلبانان لیبیایی شجاع تر از این حرف ها بودند چرا كه به نزدیك تر شدن به تامكت های آمریكایی ادامه دادند. پس از هشت دقیقه مانورهای دو طرف برای یافتن موقعیت خوب شلیك، سرانجام دستور درگیری از سوی مركز فرماندهی ناو صادر شد. نخستین تامكت روی هدف قفل كرده و موشك اسپاروی خود را شلیك كرد، اما موشك به هدف برخورد نكرد. این در حالی بود كه موشك دوم شلیك شده از همین هواپیما هدف خود را پیدا كرده و با موفقیت به آن اصابت نمود. تامكت دوم نیز به دلیل فاصله نزدیك استفاده از موشك سایدوایندر خود را ترجیح داده و موشك را شلیك كرد. این موشك نیز به هدف اصابت نموده و به داخل اگزوز موتور هواپیمای دشمن رفت.

1991، جنگ خلیج و آزادسازی كویت
در سال 1991، شش ماه بعد از حمله نیروهای بعث عراق به كویت به منظور اشغال چاه های نفت آن كشور، نیروهای متحد حملات گسترده ای را علیه عراق صورت دادند. نیروی هوایی كشورهای متحد كاملاً بر نیروی هوایی عراق پیروز بود و این مسئله از تعداد هواپیماهای نیروهای متحد و همچنین عدم پشتیبانی غرب از عراق و فرسوده بودن جنگنده های عمدتاً روسی عراقی ناشی می شد. تعداد فراوانی از جنگنده های عراقی برای جلوگیری از نابودی و انهدام به ایران پناه آوردند، به طوری كه حتی در حال حاضر جنگنده هایی چون سوخو 24، میگ 21، سوخو 22 و A-50 های عراقی در ایران مشغول به خدمت اند. در این جنگ حادثه كلاسیك «شكار میگ» رخ نداد و این بدان دلیل بود كه اكثر جنگنده های عراقی با مشاهده جنگنده های نیروهای متحد در فواصل نزدیك اقدام به عقب نشینی و حتی فرار می كردند. F-14 های نیروی دریایی عملیات مختلفی را در اسكورت ناوهای هواپیمابر و هواپیماهای آواكس در این جنگ انجام دادند. شایعه ها دال بر آن بود كه خلبانان عراقی كاری مشابه آن چه در مقابل F-14های ایران در جنگ تحمیلی انجام دادند را صورت می دادند، بدین ترتیب كه به محض آگاهی از قفل شدن رادار تامكت روی هواپیمایشان، مسیر كاملاً مخالف را پیش رو گرفته و تنها از منطقه خطر می گریختند. تنها شكار تامكت در این جنگ سرنگونی یك فروند هلیكوپتر میل-8 هیپ با موشك سایدوایندر بود كه از فاصله نزدیك صورت گرفت. در ششم فوریه 1991، یك فروند F-14B از اسكادران VF-103 از بین رفت كه در طی این حادثه، یكی از خلبانان نجات یافت و دیگری به اسارت گرفته شده و در پایان جنگ آزاد گردید.





2000-1999، جنگ یوگسلاوی پیشین
در طی جنگ یوگسلاوی، شاید F-14 بزرگترین و موثر ترین نقش های عمر خدمتی خود را ایفا كرد. در این نبرد هواپیماهای تامكت از اسكادران های مختلف برای پرواز در ماموریت هایی چون پشتیبانی نزدیك، بمباران دقیق با بمب های لیزری و ماموریت های شناسایی به كمك سیستم پیشرفته TARPS شركت داشتند. از ناو هواپیما بر یو اس اس تئودور روزولت كه به جنگ یوگسلاوی و خصوصاً نبرد كوزوو فرستاده شده بود، در بین ماه های آورین و ژوئن همان سال تعداد 4270 سورتی پرواز انجام شد كه از این تعداد 3055 عدد آن ها پروازهایی عملیاتی بودند كه در آن ها هواپیماهای تامكت از اسكادران VF-14 وهواپیماهای F/A-18 نقش موثری داشتند. در این عملیات تعداد 477 هدف تاكتیكی و حدود 80 هدف ثابت نابود گردید در حالی كه آمار سقوط یا سرنگونی هواپیماهای خودی هنوز صفر بود.

2001، گمارش ضد تروریسم پس از رخداد یازدهم سپتامبر
در یازدهم سپتامبر سال 2001 میلادی، تروریست های گروه های وابسته به القاعده با ربودن هواپیماهای مسافربری در بین راه و هدایت آن ها به سمت شهر نیویورك و برخورد كردن آن ها با دو ساختمان تجارت جهانی و پنتاگون موجب كشته شدن هزاران انسان بیگناه شدند. در این حادثۀ مشکوک که به اعتقاد اکثریت جامعه جهانی طراحی خود کاخ سفید بود، دو ساختمان برج های دوقلوی تجارت جهانی به شدت آسیب دیدند، به همین دلیل تعمیر آن ها مقرون به صرفه تشخیص داده نشده و هر دو ساختمان برای همیشه از آن منطقه حذف شدند. بلافاصله در دوازدهم سپتامبر، ناتو بیانیه ی جدیدی صادر كرد كه به موجب آن حمله به یك كشور عضو این سازمان، حمله به تمام كشورهای عضو آن بود و همه می بایست در دفع تهاجم شركت كرده و كشور متجاوز را به عقب نشینی وادار كنند. به زودی تروریست ها شناسایی شدند. این تروریست ها تحت فرماندهی شخصی به نام اسامه بن لادن كه در افغانستان زندگی می كرد و مورد حمایت رژیم طالبان بود به فعالیت می پرداختند. چند هفته پس از تهاجم به ساختمان های تجارت جهانی، نیروهای آمریكایی و انگلیسی عملیات گسترده ای را علیه شبكه تروریست ها و نیروهای آن ها در افغانستان آغاز كردند. در این عملیات هواپیماهای F-14 كاملاً مسلح به همراه هواپیماهای F/A-18 از روی ناوهای هواپیمابر به انجام عملیات پرداختند و هدف های زیادی چون پایگاه ها، تسلیحات، كمپ های تمرین نبرد و همچنین واحد های نیروی رژیم طالبان را نابود كردند. در نهم اكتبر 2002، هواپیمای F-14 متعلق به اسكادران VF-14 مسیر 1700 مایلی خلیج فارس تا مزار شریف را برای عملیات بمباران دقیق طی كرد كه در این عملیات، هواپیماهای رژیم طالبان به كلی منهدم شدند. بقیه مطالب رادر بخش 6 مطالعه فرمائید....